Стихотворение про курай на башкирском языке – (. ) —

Разработка внеклассного мероприятия "Курай, мой курай"

Разработка мероприятия на тему : Курай , мой курай.

Цель: воспитание у учащихся любви к Родине, любви и уважения к музыкальному инструменту, к известным кураистам нашей

Республики, а так же начинающим кураистам из нашего класса.

I ученик(на фоне звучания курая).

Когда я слушаю курай,

То радость льется через край.

Неприхотлив и невелик

Курая песенний родник.

Тростинку срежу я в лесу,

Домой с собою унесу.струмент из

И только дуну в свежий срез,

Как зашумит уральский лес.

И зажурчит, наверняка,

В ней мелодичная река.

Держу курай…. В родном краю

Я песню звонкую пою.

I Ведущий.,

Дорогие ребята, уважаемые гости, сегодня мы собрались, чтобы познакомиться поближе с башкирским музыкальным инструментом- кураем. Как появился этот самобытный инструмент из тростника, мы узнали с вами из легенд и сказаний башкирского народа. С древнейших времен сопровождал курай башкирских джигитов и в труде, и в сражении, разделил с ними радость и горе, ходил с ними на охоту, переезжал с кочевья на кочевье,вел задушевные беседы в тёплые летние вечера у костра на берегу горной речки или у домашнего очага в долгие вечера.

II Ведущий.

Цветок курая- один из символов нашей республики. Ребята, а где мы можем встретить его изображение?(На гербе и флаге Башкортостана). Что он символизирует?(Дружбу всех народов).И мы с вами живём в дружной многонациональной республике.

II ученик.

Мне уголок России

Судьбой навеки дан-

Раздольный и красивый

Родной Башкортостан.

Люблю тебя безмерно,

Мой милый отчий край!

Люблю твои напевы,

Гармонику, курай.

Звучит мелодия курая в исполнении парней нашего класса.\\

Ай курай, ты курай!

Ты звучи, ты играй!

Ты башкир восхваляй!

Весь мир ты воспевай!

Звонкий стебель аль тростник,

Что ж курай, что ж ты сник?

Где ж твой звон, где ж игра?

Утекла твоя вода?

Ай курай, тыкурай!

Ты звучи, ты играй!

Ты башкир восхваляй!

Счастье в мире воспевай!

И про счастье ты играй!

Ай курай, ты курай!

Ты звучи, ты играй!

Ты башкир восхваляй!

И любовь ты воспевай!

Пусть девицы и егеты

Учат вслух твои куплеты.

Пусть любовь их будет вечна!

Пой курай ты бесконечно!

I ведущий

Звучит мелодия курая в исполнении Садретдинова, Яппарова, Аллабердина, Абдрахманова, Дусмухаметова,Галлямова.

II ведущий.

Когда –то кураист Юмабай Исянбаев покорил своей игрой на курае французскую публику. А также на глазах изумленных зрителей он изготовил из стебля растения, привезенного с собой , музыкальный инструмент и тут же на нем сыграл. Зал, услышав красивую мелодию, взорвался от аплодесментов. Уже наутро в парижских газетах писали о башкирском народном музыкальном инсрументе и исполнители.

I ведущий

Искусство игры на курае передается из поколения в поколение. Целые семьи , отец, сын владеют искусством игры на курае. Того , кто играет на курае, называют «кураист».

II ведущий.

Курай растёт только на Урале-на земле, где в незапамятных времён живёт прекрасный и величавый народ.Башкиры, используя чудесный дар своей земли, создали богатую и уникальную культуру, у которой нет аналогов в мире. Именно благодаря кураю зародились особые протяжные башкирские песни-озон-кой, в которых проявляется вся природа и сущность нации. Каждая песня башкир- история,боль,величие духа. Башкир, играя на курае обретает особое психологическое состояние полной гармонии с природой ис высшими силами.

I ведущий. Диапазон курая- около трех октав. Звучание поэтичное и эпически возвышенное, тембр мягкий, при игре сопровождается горловым бурдонным звуком.

Основная и традиционная особенность игры на курае-это умение играть грудным голосом.

Профессионалы исполняют мелодию проникновенно, нежно и звучно, пропуская её через грудь.

II ведущий.

Любимым кураистом башкирского народа, виртуозом игры на курае в XX веке был Ишмулла дильмухаметов.И сегодня у нас есть немало виртуозов игры на курае, среди которых Азат аиткулов, Президент Союза кураистов, заслуженный артист Республики Башкортостан, лауреат Государственной премии имени Салавата Юлаева.

I. ведущий.

Курай воспет в прекрасных стихах наших поэтов.

Давайте их послушаем.

III ученик.

Я спросил у Юрюзани:

- Не забыла ль Салавата?

И ответила река мне,

Перекатами звеня:

- В моих струях свои раны

Отмывал батыр когда-то.

В его песнях величальных

Навсегда осталась я.

Я к Уралу обратился:

- За века не позабыл ли?

Улыбнулся древний старец

И на миг помолодел:

- Как забыть отцу о сыне?

Мне и камни не простили,

Я однажды ослабел!

Посреди степей широких

Обратился я к кураю,

И напевом ее тихим

Отозвался мне весь край:

- Ты спросил о Салавате?

Он - душа моя живая.

Если мир о нем забудет,

Навсегда умрет курай!

Я спросил у русской песни

Чем ей дорог этот воин.

Этот юноша башкирский

Из далекой старины?

И ответила мне песня:

- Значит он того достоин.

Все народы перед песней

Одинаково равны.

Заключение. (Заключительное слово дается воспитателю).

Ребята, мы сегодня еще раз поближе познакомились с башкирским национальным музыкальным инструментом кураем, тем более живым кураем так как вы сами видели на этом инструменте играли наши парни Юлай, Айгиз,Булат, Ильназ, Раиль, Азамат.

Популярность курая в Башкортостане так велика, что на нем играет и стар,и млад. Пусть не смолкнут звуки задушевного курая, пусть играет на нем все больше и больше талантливой молодежи!

Наш сегодняшний праздник мне хотелось бы закончить такими словами:

Башкирия моя! Земля и небо,

Моя любовь, мой соловьиный край,

Мне жаль того, кто здесь ни разу не был,

Мне жаль того, кому не пел курай.

Звучит мелодия курая.

infourok.ru

Стихи Шайхзада Бабича на башкирском языке

Эшһеҙлектең еме булып, йылтырап Тыуманы был йөрәк ҡаны — йырҙарым. Эш өҫтөндә ҡайнап үтте йылдарым. Юл ыңғайы тыуып-үҫте йырҙарым.Иркәлектең өнө булып әлһерәп Тыуманы был йөрәк ҡаны — йырҙарым. Көнө алтын. Өнө ялҡын — йырҙарым. Эш өҫтөндә тыуып-үҫте йырҙарым.Бәлки шуға татлы һуттай түгелдер. Бәлки шуға наҙлы гөлдәй түгелдер. Эштә ҡайнап, урғып тыуҙы йырҙарым. Йырҙар булып түгелеп

Читать далее →

Илап тыуһам да мин, йырлап үҫтем, Йырлап йәшәйем әле бөгөн дә. Сәстәремә ҡырау сәселһә лә, Ҡырау ҡунмаҫ минең күңелгә. Йырлап йәшәйем. Халҡым, илем ғүмере Әкиәттәрҙән гүзәл йыр булғас. Тыуған ерем — бөйөк Совет иле, Ер йөрәге типкән ер булғас. Йырлап йәшәйем. Халҡым үҙе һөйөп: «Йырла! — тиеп бирҙе ҡәләмде. — Данла! — тине, — һине

Читать далее →

Ауыр юлды бергә-бергә үттек, Еңеүгә лә килдек күмәкләп. Һәр аҙымда тойҙом йәнәшәмдән Дуҫтар атлағанын терәкләп. Рәхмәт һеҙгә, дуҫтар. Алыҫтан да Яҡын булып йылы һирптегеҙ. Беләккә — көс, йөрәккә дәрт өҫтәп, Һаман алға бергә илттегеҙ. Илгәҙәклек минән күрмәнегеҙ, Ҡайсаҡ хатта ауыр һулаттым. Ә шулай ҙа, дуҫтар, ысын дуҫтар, Мин һеҙҙе бит бик-бик яраттым 1958

Әсәм әйтә ине: «Фәрештәләр» Таң алдында бәхет өләшә. Егәрлеләр генә үҙ өлөшөн Алыр өсөн тороп өлгәшә. Йоҡосоға өлөш бирмәй улар. Өлөшһөҙҙө һөймәй Алла ла… Таңда йоҡлап ҡалһа, яҙын иртә Сәскә атмаҫ ине алма ла». «Әсә һүҙе — тәңре һүҙе» тиҙәр. Күңелемдә тере һаҡланым. Эштә үтте көнөм. Көс-тир түгеп Ҡаршы алдым төндөң һәр таңын. Урман ҡырҡтым.

Читать далее →

Кабинет шәп, иркен, яҡты, Йылы, рәхәт. Шунда нисә йыл ултыра Күрмәй михнәт. Ышана, мин, тип, тиңдәшһеҙ Дан директор. Ғилми эште ултырмышым Алға илтер. Мин булмаһам, фән бик артта Ҡалыр ине. Билсәнде кем дегәнәктән Айырыр ине?! 1956

Йәнһеҙ булыр ине ғүмер, Һөйөү менән йөрәк тулмаһа. Айырылышыу, Өҙөлөп, һағынып көтөү, Ярһып ҡаршы алыу булмаһа. 1955

Элек заман һин бер үкһеҙ бала инең. Бар байлығың — кырыҫ, йәнһеҙ дала ине. Шул далаңда һин, имгәкләп, ауа-түнә, Тома һуҡыр юлсы булып бара инең. Хәҙер көслө ир-арыҫлан, баһадир һин. Алғы сафта бәхет даулап бараһың һин. Юлың яҡты, көнөң көләс, теләгең саф, Бөйөк илдең ҡәҙерле бер балаһы һин. Һәр йылыңда унар йыллыҡ юлды үттең. Коммунизм

Читать далее →

Моң шишмәһе һандуғастай йырсы ла һин, Һығылма бил тал сыбыҡтай нәфис тә һин, Аллы-гөллө гөл-сәскәләй наҙлы ла һин, Эй, илһамлы, эй, хөрмәтле башҡорт теле!Күгәреп ятҡан Уралыңдай бай, йомарт һин, Серле ҡамыш ҡурайыңдай ҡарт, олпат һин, Күпте күргән сәсәнеңдәй йор, зирәк һин, Эй, һөйөклө, эй, ҡәҙерле башҡорт теле!Диңгеҙҙәргә тиңләмәйем — тәрәнһең һин, Айға-көнгә тиңләмәйем — гүзәлһең

Читать далее →

Күктә алла, Ерҙә иблес. Мин — малай. Береһе — «дин», тип. Береһе — «мин», тип Тартҡылай. Белмәйем: Әллә алла, Әллә иблес Алдалай?! 1916

Йөк ауыр, юл болғауыр булһа ла, милләт, әйҙәле: Алда рәхәт ҡәҙерене белмәккә михнәт файҙалы. Яҡты нурлы көндәрең — алдыңда. Был хаҡ вәғәҙәһе. Ана күренә ҡибла яҡлап бик матур аҡ шәүләһе. 1915

Әйҙә, күңелем, бында торма, күккә, күккә, күккә ос, Күккә ос: күктә тыныс, бында һуғыш, бында ҡылыс! Әйҙә, күккә, бында йәм юҡ, күктә йәм бар, унда нур, Бында нәмә: Йәмле һындар… Унда хур бар, унда хур. Әйҙә, ғүмерем, әйҙә, бәхетем, әйҙә, күңелем, бергәләп, Бында булһа күбәләктәр, ундалыр барлыҡ мәләк. 1915

Әй, мулла абзый, ант итәмен аллаң менән, Ант итәмен башыңдағы салмаң менән: Өҫтән былай кеше төҫлө күренһәң дә Эсең-тышың тулы сеп-сей ялған менән! 1917 Эй, мулла (Перевод на русский язык) Эй, мулла, клянусь тебе твоим аллахом И чалмой твоею белою, как сахар: Хоть снаружи ты похож на человека, Ложью все твое нутро кишит от века.

Әй, большевик, эшең ҡылдың һәр өйәҙҙә: Йәшен булдың, гөрзөй булдың буржуаға. Юлың имен, юлбашсың Ленин булһа, Ҡыр төлкөнө, ирек булһын өйрәк-ҡаҙға! 1917

Тарау сәстәр туҙып бөттө, Матур көндәр уҙып китте; Матур көндәр, матур һүҙҙәр Йөрәккә йәм һыҙып китте.Матур йөҙҙә матур күҙҙәр Матур уйҙар теҙеп үтте; Бары китте, бары бөттө, Хәҙер инде ҡыҙыҡ китте. 1916  

Их, рәхәт шыуа сана, юрта ат талғын ғына, Яҡ-яғымда киң ялан йоҡлап ята тып-тын ғына. Алдымда аҡ ҡар йәйелгән, ялтырап аҡ-аҡ булып, Ынйы-мәрйендәр сәселгән өҫтөнә ваҡ-ваҡ булып. Юл ситендә ҡар киҫәктәре торалар теҙелешеп, Барыһы ла эйелеп ҡалалар, хуш-иҫән бул, тиешеп. Аҡ ҡояш нур ептәрен һуҙған да ергә нур һибә, Нурлы ептәрҙән ағып, моңло күңелгә йыр

Читать далее →

Нәфсе — шайтан, бик яуыз ул, һәр әҙәмде аҙҙыра, Аҙҙыра торғас, наҙандарҙы юлынан яҙҙыра. Әммә унан да яуыз бер нәмә бар, ул — эскелек, Ул халыҡты йорт-еренән һәм диненән яҙҙыра. 1914 — Фәлсәфәнән туйҙыҡ инде, һатма, ташла фәлсәфәң, Фәлсәфә сәйнәр заман уҙған, хәҙер эшләр заман. — Һеҙ туйғас та, туймағандар ас көйгә торормо ни? «Фәлсәфә

Читать далее →

Яһу аллам! Һинән һорап ярҙам, Ярһып йөрөйөм үлем ауыҙында. Үлһәм, шәһит булһам, ҡанлы кәүҙәм Балҡып йөҙһөн ожмах хауызында. Айа, ғафур, айа, рахман рәхим! Рәхмәтеңдән ситкә ҡайырма! Ҡурҡытмаһын мине шайтан ражим, Ныҡ имандан мәңге айырма! «Тау эйәһе» тәңрем, таштарыңдан Беләгемә ҡаты ныҡлыҡ һал! «Ут эйәһе» тәңрем, уттарыңдан Йөрәктәргә үтмәҫ утлыҡ һал!.. Диңгеҙҙәрҙе сайҡап тулҡынлатҡан, Эй, ҡөҙрәтле

Читать далее →

Ярһынмаһа күкрәк йәшнәп, күкрәп, Телдәреңдә ялҡын яна алмай. Аһ ормаһаң һыҡрап, тетрәп-тетрәп. Ҡулдарыңдан алтын тама алмай. 1914

Ян, бисара йән, Там, ҡап-ҡара ҡан, Көлһөн бөтә йыһан Шәйхзада бисаранан! 1915

Атланым — эҙ юҡ, Баҡманым: йөҙ юҡ; Боҙланып күңелем, Сатнаным: ҡыҙ юҡ. Йәшлектән ләззәт Тапманым: тоҙ юҡ. 1915

Дуҫтарым, торған ерегеҙ, тыуған ауыл, киң ауыл, Барса ҡайғы, моңдарыңды юйған ауыл, тын ауыл. Иң һөйөклө киң ауыл һәм тын ауылды мин ген Ташланым; ник ташламайым, башҡа тулғас ҡом ғына! 1910

Ап-асыҡ тор һәр ваҡытта, эй китап, баҡһам һиңә, Ысын, аҫыл нигеҙле ерҙән күп белемдәр бир миңә! Эй китап, мин аңраны төҙ юлға күндерһәнә, Мине баҫҡан йәһел утын һыу һибеп һүндерһәнә. Һин йыуатҡыс, һин уятҡыс, һин миңә ысын атам, Булмаһаң һин, мин һине һағынып ҡына сирләп ятам. Эй китабым, эй китап, миңә ҡыл һин хитап, Һин

Читать далее →

Әссәләмәғәләйкүм, Шәмсеҡәмәр! Беҙ иҫән-һау, башҡаса юҡ яңы хәбәр. Уңайлы ваҡытығыҙ булырмы икән, Бөгөн кис һеҙҙең яҡҡа барһаҡ әгәр? Бер төҫлө аҡҡан көнгә асыу итеп, Һеҙгә барһаҡ, аҙмы-күпме асыу ҡаныр, Беҙ барыуға аулаҡ булһа, тыныс булһа, Ул саҡта өҫтөгөҙгә рәхмәт яуыр. 1917

Осоноп-осоноп, өҙөлөп-өҙөлөп, Ашҡынып шатлыҡ көтәм. Инде, әй хәсрәт ләғиндәр, Һеҙгә ҡурҡаҡлыҡ көтәм.Инде бик күптән тамыр йәйгән Йөрәктең аһтары, Аһтарымдың ҡып-ҡыҙыл Уттан яралған япрағы, — Һәммәһе ҡороһон, етәр, Күкрәккә уттар таммаһын, Тамған ут һүнһен, етәр, Инде йәһәннәм янмаһын!.. 1916  

Сайпылышып шатлыҡ тулҡындары, Сәп-сәп бәрелә күңелем ярына; Шул шатлыҡтар менән ҡаршы торам Был донъяның барлыҡ зарына. 1916

Ҡыҙҙар — иркә, Ирҙәр — күркә, Ҡатындар — ҡурсаҡ! Аңҡый шәхсиәт, Ялтырай тәрилкә, Матбуғат — уйынсыҡ! Күҙҙәр — йыландай, Телдәр йыумалай, Малайҙар үрмәләй, Танауҙар — Һималай! 1916

Ап-аҡ алтын йырҙарымды Йырламайым данлыҡ өсөн; Йырлаймын алтын илем өсөн, Үҙ туған халҡым өсөн. Саф көмөштәй йырҙарымды Йырламайым алтын өсөн; Йырлайым тик саф көмөштәй Саф йөрәк халҡым өсөн. Сәскә төҫлө йырҙарымды Йырламайым зауҡым өсөн; Йырлайым тик сәскәләй Ҡыҙҙарға бай халҡым өсөн. Дәртле ҡайнар йырҙарымды Йырламайым дәртем өсөн; Йырлайым тик мәңге шат, Дәртле, көләс халҡым өсөн.

Читать далее →

Һис тотор хәл юҡ күңелдең теҙгенен, Һис белер хәл юҡ фекерҙең төҙлөгөн, Бер минутта мең түгел, миллион теләк, Белә алмайым ҡай теләктең үҙлеген. Алсы, тәңрем, был күңелдең йөҙлөгөн, Һалсы күҙҙән был томанлы күҙлегем: Аңҡы-тиңке ҡайғырып көндәр уҙа, Инде аҙ-аҙлап безелдәр миҙгелем. 1917

Тын ғына, тып-тымыҡ бер төн ине, Шишмәкәй шылтыр-шылтыр-шылтыр ине… Йыраҡтан гөлдөр-гөлдөр арба килә, Ул да тынлыҡты ҡуйыртыр өсөн генә; Аръяҡта бер эт өрә, ул шул тынлыҡты Ҡолағыма ҡыуып кертеү өсөн генә… Мин ятамын, шул тынлыҡта уйлай-уйлай, Ике күҙем йондоҙ һайын ырғып йөрөй. Ҡай сағында аҡрын ғына бер ел иҫеп, Ағастарға минән йәшереп ниҙер һөйләй… Йәсиғ

Читать далее →

Белмәгән менән бәрәбәрме белә торған кеше? Тиң булырмы күрмәгән менән күрә торған кеше?Берме үҙ-үҙен наҙанлыҡ ҡәберенә күмгән менән Ысын ғилемдән ҡәлбенә рух-йән бирә торған кеше?  

Һәр ҡасан тик тор: берәй ахмаҡ һүҙ һөйләһә, Бел: уға һүҙ ҡайтарыуҙан тик тороу артыҡ таһа. 1911

Хоҙайға илап, теләйем теләк: Беләккә — ҡеүәт, йөрәккә — йөрьәт. Утлы пар кеүек һулыш теләймен. Зөлфәҡәр кеүек ҡылыс теләймен. Ҡабынһын донъя, бер өрһәм «өф» тип, Табынһын миңә аждаһа, ғифрит! 1916

Әй минең һыҙғыслы нәмәм, әй матур кәкре муйын! Әй күңелдең наҙлы урынынан урын тотҡан уйын. Һандуғас күк һыҙҙырып һайрап ебәрсе бер генә, Һайра, йырла, тик мине дәртләндереүсе һин генә. Һин генә иң нескә хистәр, нескә моңдар шишмәһе, Һин тауыштар ҡаҙнаһы һәм һин уйындар батшаһы. Һин был донъяның түгел, ожмахта хурҙар сазы һин, Саф, матур, моңло

Читать далее →

Бер әҙәм: «Русса беләмһең һин?» — тип Һораны; мин әйттем: «Беләмен мин» — тип, «Йә, һөйләп ҡара!» — тигәс ул, мин тинем: «Знакум, я бит ничауа незнаем!» «Шәп икәнһең руссаға, Шайҡулзадам, Кем өйрәтте, әйтсе?» — тине ул әҙәм. Мин был һүҙгә аптырап торҙом; ләкин Аңланым тиҙ: ул икән сеп-сей наҙан! 1911

Салауат ҡандай бәһлеүән? Салауат ҡандай бәһлеүән? Даусан, яусан бәһлеүән, Еңелмәүсән бәһлеүән. Салауат тиңһеҙ арыҫлан, Салауат тиңһеҙ арыҫлан, Арыҫландай алышҡан, Уғы алған алыҫтан. Салауат — Урал балаһы, Салауат — йөрәк ҡәғбәһе, Ерҙә әнүәр кәүҙәһе, Күктә зәңгәр шәүләһе. Салауат дауҙы ҡайтарған, Салауат яуҙы айҡаған, Ҡылысы тауҙы аҡтарған, Тауышынан күл сайҡалған. Салауат — йәнле шәжәғәт, Салауат мәңге сәләмәт,

Читать далее →

Ризабыҙ, ҡисмәтең беҙгә бүлемле; Наҙандар маллы, әммә беҙ белемле; Бөтә тиҙ донъя малы, мәңге тормай, Белем бөтмәй, юйылмай һәм серемәй. 1914

Гөрләшеп, дәртле минуттар Остолар моңдар менән; Мин төшөп киттем, төшөп киттем, Төшөп киттем түбән. Остолар моңдар һауаға, Йырлашып ҡыҙҙар менән; Мин тороп ҡалдым көйөп, әрнеп, Күңел һыҙлау менән.

Мин халыҡҡа аптыраймын: ниңә улар көн һанай? Ник тарығалар? Уларға донъя бит бик киң һарай! Нимәгә ашҡына улар, әйтсе әле, был йүнме ни? Аптыраймын, бит улар хөр, һуң улар, ә минме ни? Көн һанаһам һәм ашыҡһам, ул миңә йүн, исмаһам, Бер ҙә ашыҡмаҫ инем мин, ситкә сығып китмәһәм. 1910

Матур һындар, матур ҡыҙҙар, матур сыңдар, Әйткән саҡта, исемегеҙ матур сыңлар. Һеҙҙе күреп, йәмгә сумып, киттем иреп, Аҡылһыҙҙар, аҡылһыҙ, тип баҡырһындар. Ҡарап ҡарайыҡ: аҡыллылар нишләр икән, Бар аҡылды көрәшергә саҡырһындар, Ҡарап ҡарайыҡ: бер һылыуҙы еңер микән, Сихри күҙҙән сихри уҡтар атылһындар. Ҡыҙыл ирен бер йылмайһа, хоҙай шаһит, Бөтә фекер әсир төшөр, аҡыл шөрләр. Ике тәңре:

Читать далее →

Юҡҡа сыҡҡан, юҡҡа икмәкте сереткән бәндә мин, Бер зәгиф, көсһөҙ, һөнәрһөҙ, буйға бөткән бәндә мин. Сәскә төҫлө күкрәп үҫкән иң ҡәҙерле саҡтарым Бер ҙә юҡҡа алданып, тик исраф иткән бәндә мин. 1913

Пак тыуып, выждан менән, паҡлыҡта үҫкән бәндә мин, Бәндәләргә «бәндә» булғандар эсендә алла мин. Саф иман тапланмаһа, тәҡдир аяҡтан салмаһа, Нурлы йондоҙҙарҙан да нурлы ялтырармын алда мин. 1913

Тәрилкәгә күмәсеңде өйөп килтер, Бабич ағай, ашап бөтөр, тиеп килтер; Килтергәндә йырлап килтер, бейеп килтер, Шәйх ағай ашаһын, тип, һөйөп килтер. 1918

Көндәрем йәмһеҙ, мөхитем булманы йәнгә кефү, Бәс шуныңсөн донъяға минән мәкафәт: ҡых, тфү!.. 1916

Айға үрләп, нурҙа уйнап, Күкрәгемде нурланым. — Ит ғәфү әй, ай, тинем мин, Нурҙарыңды урланым. — Һис зарар юҡ, ал, тине ай, Ал ла сәс нур халҡыңа; Мин дә бит төн хаҡына Алдым ҡояштың нурҙарын. 1916

Йөрөгән саҡта башҡорт туғайҙарын Йәнем әллә ҡайҙа елкенә; Ишеткәндә моңло ҡурайҙарын, Йөрәгемә моңдар бөркөлә. Тауҙарына менһәм, ҡырҙа йөрөһәм, Балҡый йәннәт нуры — гөлостан, Меҫкен башҡорт ауылын килеп күрһәм, Аңҡый хәсрәт, үлем — гүрестан. Гүрестандай ғәмле ауылдарҙа Ҡыбырлаша йәнле мәйеттәр, Йәнле мәйеттәрҙең ғәмен көйләп, Илап аға Һаҡмар, Яйыҡтар. Янып-көйөп, бәғерем өҙгөләнеп, Ләғнәт уҡыйым, кемгә — белмәйем,

Читать далее →

Ваҡлығы менән йыһандың ваҡһынаһым килмәне, Ят үлемде ҡаршы алдым, ятһынаһым килмәне. Донъяла йәнгә тыныслыҡ юҡлығын белгәс тамам. Мин әле йәш, тип, үлемдән тартынаһым килмәне. Тар ҡәберҙең ҡуйынына керҙем — ҡотолдом донъянан, Сөнки биҙҙем донъянан, артыҡ тораһым килмәне. Йәшләй үк керҙем ләхеткә, киң түшәкте тарһынып. Төп ятаҡ булғанға ләхетем, тарһынаһым килмәне. 1916

Әх, бөгөн донъя кейенгән ҡыҙға оҡшап тәп-тәтәй, Ҡыҙ булып баҫҡан тәбиғәт донъяға ап-аҡ тәпәй. Хаузы кәүсәр шишмәһе өҫтөнән иҫкән ел кеүек, Их, бөгөнгө ел һауанан бер ғәжәп ләззәт татый. Ниндәй йәмле, их, бөгөн ожмах көнөнән йәмле көн. Ҡайҙа ожмах — фирҙәүес бер яҡта торһон хатта ки! 1916

Ҡурҡыныс уйҙар килеп баҫҡас, ирекһеҙ баш бөгәм, Эстә хәсрәт ҡайнашып ташҡас, өҙлөкһөҙ йәш түгәм. Йәм күрә алмам, ғәмле хәлдәр китмәйсе, йәш кипмәйсе, Күҙ йәшемде киптерерлек яҡты ҡояш сыҡмайсы. 1916

Бер бүлмәлә ике шәкерт дуҫ ҡына торған була, Эстәре бошҡанда йырлап, уйнаған, көлгән була.Керһә алдарына ҡыҙ, дуҫлыҡтары сиктән аша: «Ҡыҙҙы мин ҡосам элек»,— тип дөп тә дөп йоҙроҡлаша! 1910  

Әй, матур ҡыҙ Зөһрә йән, Мин һине күрәм ҡасан? Әй, Бибизөһрә, һиңә Төштө ысын ғишҡым, ышан. Бик матур, бик йәмле тип Мәрйәм апай маҡтаны. Шул минутта күңелемде Мөхәббәтең ҡапланы. Күрмәһәм дә күргән кеүек, Төштө ғишҡың ҡәлбемә. Зөһрә ҡыҙҙы насип ит, тип Доға ҡылдым тәңремә. 1917

Тыш яҡтан йылмаңлап, дошмандар Төшкәндәр беҙ төшкән юл менән; Яҙыҡлы, ләғнәтле ҡул менән Беҙ ҡосҡан баланы ҡосҡандар.Алданма, аҡ күңел башҡортом, Юлатма йыланды ҡуйыныңа; Һарылып мәлғүндәр муйыныңа, Башыңды мөнйөрҙәр аҡыртын. Ҡуя тор киңлекте, аҡлыҡты, Ҡара бул, зәһәр бул дошманға; Сер бирмә һыналған ҡуштанға, Башыңа бетеү ҡыл һаҡлыҡты. 1918  

Таянып эйәккә, Күҙ тегәп йыраҡҡа, Ултырам уйланып Бер үҙем бер яҡта. Уйланам, уйланам, Уй менән юғалам… Бер ваҡыт кинәттән Һиҫкәнеп уянам. Уянам, ни күрәм: Әйләнә һәр тирәм, Уй тәрән һәм томан… Шаҡ ҡатып тик торам. Мин, имеш, аҙам, Мин, имеш, туҙам, Гөнаһым — туҙан, Тау кеүек язам! 1915 Грех и наказание (Перевод на русский язык)

Читать далее →

Зәңгәр күк — тажым, сыбар ер — тәхетем, Үҙем — азат йән, аҡ ҡояш — бәхетем. Йондоҙҙар һәм ай — серсе дуҫтарым. Һандуғас, турғай — йырсы ҡоштарым.Сыҡһам сахраға, гөлдәр, үләндәр Тәғзим итәләр, биреп сәләмдәр. Йән сәсәктәрем, гөл ҡанаттарым, Оса янымда күбәләктәрем. Латиф ел — саба, тип: «Мәрхәба!..» Һөйөп, иркәләп йөҙөмдән үбә. Менһәм тауға, их, осайыммы

Читать далее →

Ҡып-ҡыҙыл ҡандар йүгергән күҙҙәреңдең ағына, Күҙләүең — ҡорһаҡ ҡына, һүҙҙәрең — донъя ғына. Социал тимһең үҙеңде, ҡып-ҡыҙыл, тип, маңлайың? Ник ҡыҙыл ул? Сөнки имгәнһең фәҡирҙәр күҙ майын. Ник ҡыҙыл ҡандан буялған күҙ төбөңдөң керпеге? Юҡ һинең күңелең төбөндә тамсы шәфҡәт бөртөгө. Ник һинең мәҡһүр, ҡалын иренең ҡарағусҡыллана? Сөнки күңелеңдә фәҡирҙәргә асыу, мыҫҡыл яна. Шул көйөнсә

Читать далее →

Беҙ үҙебеҙ — башҡорттар, Күп ырыуға баш йорттар. Беҙҙә гәүһәр, беҙҙә йәүһәр, Беҙҙә һәр бер ашлыҡтар. Беҙҙә тиңһеҙ сәхрәләр. Сәхрәләр — ожмах улар; Унда гөлдәр тирбенеп, Йәмләнергә саҡыралар. Унда ҡоштар һайраша, Күлдә ҡамыш шаулаша. Ҡамыш буйы әрүшә, Тамаша, әй тамаша. Беҙҙә ҡалын урмандар, Беҙҙә данлы Урал бар; Урал аҫты алтындыр, Өҫтә — шәфҡәт балҡыйҙыр. Һиҙен,

Читать далее →

Бер минутта ташты күңелем, бер минутта булды ут, Берсә янды, берсә туңды, барыһы булды бер минут. Бер минут бар донъяһын ҡарғап ҡабынды уттарым, Янды, көйҙө, парса-парса булды меҫкен күкрәгем. Эйе, янды күкрәгем… Тик, юҡ, ләкин меҫкен түгел, Был йөрәк — утлы йөрәк, уткен күңел, киҫкен күңел. Ул яна, тик ҡайғырып янмай, яна шатлыҡ менән, Ул

Читать далее →

Эй илаһи, килде лә керҙе моронға тәмле еҫ, Эй ғәзиз кис, йәмле кис һәм йәнле кис, илһамлы кис.Йәмле өҫтәл өҫтөнә йәйгән матур аҡ эскәтер, Эскәтер өҫтөндә ҡоймаҡтар нәфис еҫ еҫкәтер. Эс, ҡунаҡтар, тип самауыр шатланып йырлап тора, Һәм дә Бағбостан йөҙө илһамлы ай күк яҡтыра. Алдыбыҙҙа май менән балдар торалар: «Ҡап», — тиеп, Һәм Бабич

Читать далее →

Арыҫландар үҙ ерен Залимдарҙан таптатмаҫ, Таптаймын тип атлаһа, Башҡорт ҡаны атлатмаҫ. Ил өҫтөнә сапҡан яу Башҡорт йәнен ҡаҡшатмаҫ, Бысраҡ табан аҫтында Башҡорт намыҫы ятмаҫ. Башҡортостан — гөлбостан, Сөнбөлөстан, нурбостан, Шунда тыуған, шунда үҫкән Башҡорт атлы арыҫлан! Башҡортостан баҡсаһы — Арыҫландар торған ер; Арыҫландар бабаһы — Ҡаһармандар йөрөгән ер; Ҡаһармандар кәүҙәһен Ҡосаҡлаған, күмгән ер; Хәләл ҡандар

Читать далее →

Валлаһи, һин сәнселеп кит, тонсоғоп үл, бөт, ҡаҙал. Шунда ла һис кем дә күрмәҫ, валлаһи, бер эт ҡәҙәр! Нишләйем һуң? Әйтсе, зинһар, сәнселәйемме, нишләйем? Сәнселеп, сәсрәп сығайыммы?.. Нишләһәң дә, эш ҡыйын. Нишләйем һуң — зәҡҡумлы хәсрәттәр менән күңелем яна, Нишләйем һуң — мәлғүн иблестәр төкөргән донъяға! 1915

Афарин һеҙгә, ирек сулпандары! Афарин, ысын изгелек солтандары! Был ҡараңғы гүргә түнгән донъяның Көн вә көн атмаҡта ысын таңдары. Афарин, их… донъяға шатлыҡ килә, Юйыла золмат, йылмайып аҡлыҡ килә; Емерелә вәхшәт, хаҡһыҙлыҡ, золом; Аҡрын, аҡрын нур сәсеп, хаҡлыҡ килә. Шатланам мин, күкрәгем ташҡан кеүек. Түҙә алмайым, һикеренәм, шашҡан кеүек. Афарин, әй һеҙгә миллион афарин; Нурлы

Читать далее →

Атланым эҙһеҙ, Тапманым йондоҙ; Боҙланып күңел, Сатнайым ҡыҙһыҙ; Үтте йәш ғүмерем, Ләззәтһеҙ, тоҙһоҙ. 1916

Айға мендем, ай нуры менән ҡойондом, уйнаным, Күп һөйөндөм, һөйөнөс менән төйөлдөм, туйманым. Туйманым, айҙан уҙып, мендем ҡояшҡа ашҡынып, Юҡ, шулай ҙа булманы ташҡын күңелде баҫтырып… Шул барыштан барышыма, киттем хоҙайҙың ғәрешенә, Ун һигеҙ мең ғаләме артымда ҡалды барыһы ла. Ни өсөндөр тапманым күңелем ҡарар ғәрешендә лә, Көрсөйҙө күрһәм дә хатта тынманым уныһында ла. 1914

Бөгөнгө көн мин тыуҙым, Иламайса, тын тыуҙым; Истиғдадтан, зәканан, — Һәр ҡайһынан кәм тыуҙым. Ғүмерем үтте бикарерәк, Буш ел ҡыуҙым да ҡыуҙым; Тыуҙым, үҫтем, ҙур булдым, Ник яралдым, ник тыуҙым? 1918

nashi-stihi.ru

Праздник "Башкортостан – республика моя"

Разделы: Внеклассная работа


Цель: дать детям знания о своей республике Башкортостан, о природных богатствах края, о национальных инструментах, развивать, воспитывать чувства уважения к родному краю, любовь к нему, дружелюбие друг к другу.

Оборудование: Герб РБ, флаг РБ, музыкально сопровождение (гимн РБ), детские рисунки, карта республики Башкортостан, портрет президента РБ.

Ведущий: Дорогие ребята! Уважаемые учителя! Уважаемые гости! Сегодня мы собрались с вами накануне большого праздника. 11 октября 1990 года был подписан важнейший документ, который дал право нашей республике распоряжаться всеми своими природными и народными богатствами. А самое главное наше богатство – это наша дружба и наше единство.

Звучит гимн РБ.

Ведущий: Каждый из нас называет Башкортостан своей Родиной. Но этого мало! Свою родную республику надо уметь еще и любить, какой бы национальности ты ни был.

Башкортостан!

Моя земля и небо!
Моя любовь!
Мой соловьиный край!
Мне жаль того,
Кто здесь ни разу не был
Кому не пел курай.
Башкортостан!
Мое второе сердце
Второе солнце у меня в окне!
Урал, моя земная колыбель
Ты мой родной, мой первый вешний гром
И в летний зной, и в зимнюю метель
Ты домом был отцу, теперь мой дом.
Серебряные бусы
Девчонкам сами падают с берез
Шумят хлеба
Струится нефть густая
Растут и хорошеют города
Звучит под Белой дивный стих Мустая
О радости свободного труда.

Ведущий: Наш родной край необыкновенно привлекателен разнообразием природы. Если посмотреть на Башкортостан с высоты, то можно увидеть густые таежные леса, реки и озера, холмы и крутые обрывы.

Стихотворение Салават Юлаев “Родная земля” (Тыуган илем).

Через свои рисунки вы выразили свою любовь к Родине и передали ее нам. Вы согласитесь со мной, что есть очень красивые места в нашем Башкортостане.

- Посмотрите на выставку рисунков “Живи и процветай, мой край Башкортостан”.
- Послушайте сообщение о республике Башкортостан.

Башкортостан – республика лесов, которые занимают почти 40 % территории. На востоке республику пересекают Уральские горы. Они покрыты густыми лесами. Башкортостан протянулся с севера на юг на 550 км и с востока на запад на 450 км. Самая большая река Башкортостана – Белая – Агидель. Свое название получила из-за беловатого цвета воды, в которой растворилась известь. Длина р. Белой – 1400 км. Столица Башкортостана - г.Уфа. Он основан в 1574 году. Уфа – большой красивый город. В городе много заводов, фабрик, учебных заведений, дворцов, музеев, парков. Население нашей республики составляет более 4 млн. человек.

Башкортостан – богатый край. Он богат нефтью, газом, углем. По всему краю тянутся обширные хлебные поля.

На земли другие она не похожа
Ни нравом своим, ни людьми, ни законом,
Ни лесом, ни полем, ни далью дорожной,
Ни песней, ни волей своей непреклонной.

Ведущий: Разглядывая на карте Башкортостан, писатели сравнивали ее форму с сердцем или с ладонью, сложенной для рукопожатия. Народному поэту Башкортостана Мустаю Кариму очертания родной республики напомнили очертания березового листа.

М.Карим “О березовом листе”.

Взгляни на глобус. Вот он шар земной
На нем Башкирия с березовой листок величиной
Всего лишь навсего
Не больше обыкновенного листка
Береза же – великая Россия
Так зелена, так высока.

Ведущий: Да, нашей Родиной можно восхищаться бесконечно. Вы, наверное, согласитесь со мной, что более красивых мест, чем в нашем Башкортостане, найти трудно. На этой земле издавна проживает замечательный народ. Раньше всех на этой земле появились башкиры, поэтому они являются коренным населением нашей республики, поэтому республику называют Башкортостан.

Башкортостан – республика национального согласия. В республике живут башкиры, татары, русские, чуваши, марийцы, мордва и представители других национальностей.

Стихотворение М.Карим “Я россиянин”.

Не русский я, но россиянин. Ныне
Я говорю, свободен и силен
Я рос, как дуб, зеленый на вершине
Водою рек российских напоен
Своею жизнью я гордиться вправе –
Нам с русскими одна судьба дана
Четыре века в подвигах и славе
Сплелись корнями наши племена.

Ведущий: Башкирский народ очень гостеприимный. У нас не только преподнесут кумыс и ароматный мед, но и развлекут игрой на музыкальном инструменте.

- Что это за инструмент? (Курай)
- Вы слышали, как он звучит?
- Послушайте стих о курае.

Когда я слушаю курай,
То радость льется через край
Неприхотлив и невелик
Курая песенный родник.
Тростинку срежу я в лесу
Домой с собою унесу
И только дуну в свежий срез
Как зашуршит уральский лес
И зажурчит наверняка
В ней мелодичная река
Держу курай, в родном краю
И песни звонкие пою.

Ведущий: Сейчас вы услышите, как звучит чудесный национальный инструмент – курай. Его изготовляют из сухого полого тростника курая.

Ведущий: Ребята! Есть еще один башкирский национальный инструмент. Его называют инструментом женщин и детей. Назовите его? (Кубыз). Давайте послушаем, как он звучит.

Ведущий: Прекрасны башкирские народные танцы. В народных танцах выражены лучшие черты и стремления свободного, трудолюбивого народа.

Башкирский танец.

Ведущий: А теперь предлагаем всем, кто любит и знает свой родной край ответить на вопросы викторины и отгадать загадки.

  • Какой национальный напиток изготовляют из молока кобылицы. (Кумыс)
  • Назвать столицу республики. (г.Уфа)
  • Назвать самую большую реку в Башкортостане. (Белая - Агидель)
  • Что вы знаете о гербе республике.

На фоне восходящего солнца – памятник С.Юлаеву. Ниже – соцветие курая и лента в цвете государственного флага с надписью – Башкортостан.

  • Когда был утвержден флаг РБ. (1992г.)
  • Что он представляет? (Прямое полотнище с эмблемой, состоящее из горизонтальных полос зеленого, белого, синего цветов).
  • Что означает каждый цвет? (Зеленый – свобода, вечность жизни. Белый – миролюбие, готовность к сотрудничеству. Синий – цвет неба, ясность, чистоту помыслов народов республики.)
  • В центре – цветок курая – символ дружбы. Семь его лепестков, расположенных в центре белой полосы, символизируют единство всех племен и народов Башкортостана.
  • Каким ценным полезным продуктом славится Башкортостан? (Мед)
  • Башкирский национальный герой. (Салават Юлаев)
  • Первый президент РБ. (М.Г. Рахимов)
  • Башкортостан является родиной, какого известного русского писателя. (Сергея Тимофеевича Аксакова)
  • На территории нашей республики находится уникальная гора, которая в переводе с башкирского означает “горящая”. (Янган-тау)
  • Какой башкирский национальный инструмент называют инструментом женщин и детей. (Кубыз)
  • Детская передача на башкирском языке. (Сэнгелдэк)
  • Для самых дорогих гостей башкиры готовят свои национальные блюда.Назвать это блюдо. (Баурсак)

А теперь отгадайте загадки.

Для мужчины – крыло
Для султана – клеймо
Летом не устает
Снег зимой в поле мнет. (Лошадь).

Голова на горах
Хвост в далеких морях. (Река).

У агая в саду
домики на виду
носит его дочь
Сладости день и ночь. (Пчела).

Слой за слоем слоится
Нам помогает учиться. (Книга).

Послушайте башкирские пословицы.

  • 1 ученик. Человек без книги – как пчела без цветка.
  • 2 ученик. Родился сын – жизнь продолжается.
  • 3 ученик. Незнание свой родословной до седьмого колена – признак сиротства.
  • 4 ученик. Когда есть кумыс, есть и веселье.

Стихотворение.

Башкортостан, поля твои,
Пусть будут плодородны
Пусть будут сыновья твои
Отважны, благородны.
Ты славишься Башкортостан
Своей грядой седою
Пусть с ней нефтяной фонтан
Сравнится высотою.
Пусть яблоки твои к земле
От тяжести склоняются
И пусть в любой твоей семье
В 5 раз прибудет счастье.
Еще чего желаем мы?
Чтобы в отчизне нашей
Была республика моя
Счастливей всех и краше.

6.02.2009

xn--i1abbnckbmcl9fb.xn--p1ai

Разработка внеклассного мероприятия на тему: "Курай мой, курай". - Мои статьи - Каталог статей

Разработка мероприятия на тему: Курай, мой курай.

ЦЕЛЬ: воспитание у учащихся любви к Родине, любви и уважения к музыкальному инструменту, к известным кураистам нашей республики, а так же начинающим кураистам из нашего класса.

1 ученик(на фоне звучания курая).
1. Когда я слушаю курай,
То радость льётся через край.
Неприхотлив и невелик
Курая песенний родник.

2.Тростинку срежу я в лесу,
Домой с собою унесу.
И только дуну в срежий срез,
Как зашумит уральский лес.

3.И зажурчит, наверняка,
В ней мелодичная река.
Держу курай… В родном краю
Я песню звонкую пою.

1 Ведущий.
Дорогие ребята, уважаемые гости, сегодня мы собрались, чтобы познакомиться поближе с башкирским музыкальным инструментом-кураем. Как появился этот самобытный инструмент из тростника, мы узнали с вами из легенд и сказаний башкирского народа.С древнейших времен сопровождал курай башкирских джигитов и в труде, и в сражении, разделил с ними радость и горе, ходил с ними на охоту, переезжал с кочевья на кочевье, вел задушевные беседы в тёплые летние вечера у костра на берегу горной речки или у домашнего очага в долгие зимние вечера.
А теперь послушаем песню на башкирском языке.

2 Ведущий.
Цветок курая - один из символов нашей республики. Ребята, а где мы можем встретить его изображение? ( На гербе и флаге Башкортостана). Что он символизирует? ( Дружбу народов.) И мы с вами живём в дружной многонациональной республике.
2 ученик.
Мне уголок России
Судьбой навеки дан -
Раздольный и красивый
Родной Башкортостан.
Люблю тебя безмерно,
Мой милый отчий край!
Люблю твои напевы,
Гармонику, курай.

Звучит мелодия курая в исполнении парней нашего класса.
3 ученик
Ай курай, ты курай!
Ты звучи, ты играй!
Ты башкир восхваляй!
Весь мир ты воспевай!
Звонкий стебель аль тростник,
Что ж курай, что ж ты сник?
Где ж твой звон, где ж игра?
Утекла твоя вода?
Ай курай, ты курай!
Ты звучи, ты играй!
Ты башкир восхваляй!
Звонко баев унижай!
Звонкий звон твоих речей
Пусть достигнет палачей.
Пусть достигнет ихних дум,
Твой весёлый острый ум.
Ай курай, ты курай!
Ты звучи, ты играй!
Ты башкир восхваляй!
Счастье в мире воспевай!
И про счастье ты играй!
Ай курай, ты курай!
Ты звучи, ты играй!
Ты башкир восхваляй!
И любовь ты воспевай!
Пусть девицы и егеты
Учат вслух твои куплеты.
Пусть любовь их будет вечна!
Пой курай ты бесконечно!

1 Ведущий

Звучит мелодия курая в исполнении Садретдинова, Яппарова, Аллабердина, Абдрахманова, Дусмухаметова, Галлямов.

2 Ведущий.
Когда – то кураист Юмабай Исянбаев покорил своей игрой на курае французскую публику. А также на глазах изумленных зрителей он изготовил из стебля растения, привезенного с собой, музыкальный инструмент и тут же на нем сыграл. Зал, услышав красивую мелодию, взорвался от аплодесментов. Уже наутро в парижских газетах писали о башкирском народном музыкальном инструменте и исполнителе.
Последователями Юмабая Исянбаева стали известные в мире кураисты, как Гата Сулейманов, Ишмулла Дильмухаметов, Азат Аиткулов, Расул Карабулатов и другие.

Звучит мелодия курая.

1Ведущий.
Искусство игры на курае передается из поколения в поколение. Целые семьи , отец, сын, владеют искусством игры на курае. Того, кто играет на курае, называют « кураист».

2Ведущий.
Курай растёт только на Урале-на земле, где в незапамятных времён живёт прекрасный и величавый народ. Башкиры, используя чудесный дар своей земли, создали богатую и уникальную культуру, у которой нет аналогов в мире. Именно благодаря кураю зародились особые протяжные башкирские песни-озон – кой, в которых проявляется вся природа и сущность нации. Каждая песня башкир- история, боль, величие духа. Башкир, играя на курае обретает особое психологическое состояние полной гармонии с природой и с высшими силами.

Башкирские наигрыши на курае.

1Ведущий.

Курай воспет в прекрасных стихах наших поэтов.

Давайте их послушаем.
Я спросил у Юрюзани:
_ Не забыла ль Салавата?
И ответила река мне,
Перекатами звеня:
_ В моих струях свои раны
Омывал батыр когда- то.
В его песнях величальных
Навсегда осталась я.
Я к Уралу обратился:
- За века не позабыл ли?
Улыбнулся древний старец
И на миг помолодел:
- Как забыть отцу о сыне?
Мне и камни не простили,
Я однажды ослабел!
Посреди степей широких
Обратился я к кураю,
И напевом его тихим
Отозвался мне весь край:
- Ты спросил о Салавате?
Он – душа моя живая.
Если мир о нем забудет,
Навсегда умрёт курай!
Я спросил у русской песни
Чем ей дорог этот воин.
Этот юноша башкирский
Из далекой старины?
И ответила мне песня:
- Значит он того достоин.
Все народы перед песней
Одинаково равны.

А теперь музыкальная пауза. На кубызе играет мелодии Дусмухаметов Ильназ.

2Ведущий.
Ребята, сегодня мы узнали много интересного о башкирском музыкальном инструменте - курае. И наш сегодняшний праздник мне хотелось бы закончить такими словами:
Башкирия моя! Земля и небо,
Моя любовь, мой соловьиный край,
Мне жаль того, кто здесь ни разу не был,
Мне жаль того, кому не пел курай.
Звучит мелодия курая.

Заключение. (Заключительное слово дается воспитателю).
Ребята, мы сегодня ещё раз поближе познакомились с башкирским национальным музыкальным инструментом кураем, тем более живым кураем так как вы сами видели на этом инструменте играли наши парни Юлай, Айгиз, Булат, Ильназ, Раиль, Азамат. Они третий год занимаются на этом кружке, есть у них хорошие результаты. На общешкольных мероприятиях всегда выступают, даже в прошлом учебном году их частенько пригласили выступать на курае в детские сады.
Здесь не малая заслуга опытного, очень доброго, хорошего организатора и руководителя Биишева Рината. Пожелаем группе кураистов крепкого здоровья, успехов в учёбе и вы все стали известными кураистами нашего Башкортостана.
Огромное спасибо гостям за внимание, а участникам за активность. Всем всего хорошего и досвидание.

rli.ucoz.ru

Стихи Салавата Юлаева на башкирском языке

Эшһеҙлектең еме булып, йылтырап Тыуманы был йөрәк ҡаны — йырҙарым. Эш өҫтөндә ҡайнап үтте йылдарым. Юл ыңғайы тыуып-үҫте йырҙарым.Иркәлектең өнө булып әлһерәп Тыуманы был йөрәк ҡаны — йырҙарым. Көнө алтын. Өнө ялҡын — йырҙарым. Эш өҫтөндә тыуып-үҫте йырҙарым.Бәлки шуға татлы һуттай түгелдер. Бәлки шуға наҙлы гөлдәй түгелдер. Эштә ҡайнап, урғып тыуҙы йырҙарым. Йырҙар булып түгелеп

Читать далее →

Илап тыуһам да мин, йырлап үҫтем, Йырлап йәшәйем әле бөгөн дә. Сәстәремә ҡырау сәселһә лә, Ҡырау ҡунмаҫ минең күңелгә. Йырлап йәшәйем. Халҡым, илем ғүмере Әкиәттәрҙән гүзәл йыр булғас. Тыуған ерем — бөйөк Совет иле, Ер йөрәге типкән ер булғас. Йырлап йәшәйем. Халҡым үҙе һөйөп: «Йырла! — тиеп бирҙе ҡәләмде. — Данла! — тине, — һине

Читать далее →

Ауыр юлды бергә-бергә үттек, Еңеүгә лә килдек күмәкләп. Һәр аҙымда тойҙом йәнәшәмдән Дуҫтар атлағанын терәкләп. Рәхмәт һеҙгә, дуҫтар. Алыҫтан да Яҡын булып йылы һирптегеҙ. Беләккә — көс, йөрәккә дәрт өҫтәп, Һаман алға бергә илттегеҙ. Илгәҙәклек минән күрмәнегеҙ, Ҡайсаҡ хатта ауыр һулаттым. Ә шулай ҙа, дуҫтар, ысын дуҫтар, Мин һеҙҙе бит бик-бик яраттым 1958

Әсәм әйтә ине: «Фәрештәләр» Таң алдында бәхет өләшә. Егәрлеләр генә үҙ өлөшөн Алыр өсөн тороп өлгәшә. Йоҡосоға өлөш бирмәй улар. Өлөшһөҙҙө һөймәй Алла ла… Таңда йоҡлап ҡалһа, яҙын иртә Сәскә атмаҫ ине алма ла». «Әсә һүҙе — тәңре һүҙе» тиҙәр. Күңелемдә тере һаҡланым. Эштә үтте көнөм. Көс-тир түгеп Ҡаршы алдым төндөң һәр таңын. Урман ҡырҡтым.

Читать далее →

Кабинет шәп, иркен, яҡты, Йылы, рәхәт. Шунда нисә йыл ултыра Күрмәй михнәт. Ышана, мин, тип, тиңдәшһеҙ Дан директор. Ғилми эште ултырмышым Алға илтер. Мин булмаһам, фән бик артта Ҡалыр ине. Билсәнде кем дегәнәктән Айырыр ине?! 1956

Йәнһеҙ булыр ине ғүмер, Һөйөү менән йөрәк тулмаһа. Айырылышыу, Өҙөлөп, һағынып көтөү, Ярһып ҡаршы алыу булмаһа. 1955

Элек заман һин бер үкһеҙ бала инең. Бар байлығың — кырыҫ, йәнһеҙ дала ине. Шул далаңда һин, имгәкләп, ауа-түнә, Тома һуҡыр юлсы булып бара инең. Хәҙер көслө ир-арыҫлан, баһадир һин. Алғы сафта бәхет даулап бараһың һин. Юлың яҡты, көнөң көләс, теләгең саф, Бөйөк илдең ҡәҙерле бер балаһы һин. Һәр йылыңда унар йыллыҡ юлды үттең. Коммунизм

Читать далее →

Моң шишмәһе һандуғастай йырсы ла һин, Һығылма бил тал сыбыҡтай нәфис тә һин, Аллы-гөллө гөл-сәскәләй наҙлы ла һин, Эй, илһамлы, эй, хөрмәтле башҡорт теле!Күгәреп ятҡан Уралыңдай бай, йомарт һин, Серле ҡамыш ҡурайыңдай ҡарт, олпат һин, Күпте күргән сәсәнеңдәй йор, зирәк һин, Эй, һөйөклө, эй, ҡәҙерле башҡорт теле!Диңгеҙҙәргә тиңләмәйем — тәрәнһең һин, Айға-көнгә тиңләмәйем — гүзәлһең

Читать далее →

Юлһыҙ ғына ерҙән юлдар ярып, Ҡайтып киләм, тауҙар артылып. Эй, һағындым, йәнем, ер еләгем, Күҙ алдымдан китмәй балҡыуың. Таңдарымда миңә ҡояш баҡты, Юл күрһәтте йондоҙ төндәрҙә. Көнөн-төнөн еләм тынғы белмәй, — Иҫән-һауҙар микән илдәрҙә? Әминәкәй көтөп ҡаршы алыр, Рамазаным булыр ҡулында. — Һаумы, улым, һаумы, Рамазаным, Йәндәр аттым һин тип юлымда.

Һауаларға уҡ сойорғоттом, Ҡарлуғасҡа тейҙе уҡҡынам. Аяҡҡайым янына ҡолап төшкәс, Меҫкен ҡошто йәлләп юҡһынам. Һауаға атҡан уҡҡайым Тау, урмандар аша уҙһасы. Ҡарлуғасҡай ҡошто үлтергәнсе, Бер дошмандың йәнен өҙһәсе. Стрела Я бросил в небо меткую стрелу И ласточку подранил в вышине. К ногам моим упала, трепеща, И жалко бедной птицы стало мне. Стрела пернатая, лети опять,

Читать далее →

Төнгө тынлыҡ. Ағаслыҡта Һандуғас моңо. Күктеме, ерҙеме данлай? Кем белә уны. Йырлаймы күктә балҡыған Ҡояштың нурын? Әллә айға арнағанмы Һандуғас йырын? Әллә арналғанмы ул йыр Яҡты йондоҙға? Йәйрәп ятҡан яландарға, Хәтфә болонға? — Мин белмәйем. Соловей Темной ночью слышна Песня соловья. Это песня о чем? Не отвечу я. Что он нынче поет — Солнца жаркий

Читать далее →

Бейектә оса ҡоҙғон ҡош, Унан бейек осар ыласын бар. Ыласындан да бейек оса торған Ҡош батшаһы — ҡыйғыр бөркөт бар. Шул бөркөттәй, егет, батыр бул, Тайғаныңда таян дуҫтарға. Яуҙа, арыҫландай ажғырып, Йән аямай ташлан дошманға! Молодому воину Высоко летает в небе ворон, Еще выше сокол ввысь взмывает, Еще выше сокола могучий Беркут, птичий государь, летает.

Читать далее →

nashi-stihi.ru

Стихи Зайнаб Биишевой на башкирском языке

Маҡтауға ымһынма, күңел, Ул һиңә юлдаш түгел. Хурлауға һыҙланма, күңел, Ул һиңә моңдаш түгел. Маҡтауҙар ҙур итә алмаҫ, Хеҙмәтең ҙур булмаһа, Хурлауҙар хур итә алмаҫ, Халҡың һөйөп ҙурлаһа. Бул һин тик халҡыңа тоғро, Ит хеҙмәт арыу белмәй. Маҡтау, хурлау ғүмерһеҙ ул, Тик хеҙмәт йәшәй үлмәй. 1957

Һыҙланма, дуҫ, ғәйбәт оҙон телле, Әммә ҡыҫҡа уның ғүмере. Күрмәйһеңме, ғәйбәт ҡапсығының Йөҙө ҡара, биле көм(ө)рө. Күлдәгенә йөрәк кере һеңгән. Йән биҙҙергес йәмһеҙ йөрөшө. Ғәйбәт менән ярап, еңел йәшәү — Өлөшөнә төшкән көмөшө. Бәхетһеҙ ул — иблис кеүек ул да Хаҡлыҡ донъяһынан һөрөлгән. Сәбәләнеп йәшәй күкрәгендә Быҫҡып ятҡан зәһәр һөрөмдән. 1968

Күңелем минең тып-тып диңгеҙ ине. Айҡап индең яҙғы дауылдай. Әйтсе, йәнем, янған йөрәгемде Алырһыңмы һөйөп дарыулай? Күңелем минең ғорур һәм шат ине. Азат ине борсоу уйҙарҙан, Һин килдең дә ендең. Алып киттең, Ҡая таулы борма юлдарҙан. Аһ, юҡ, үкенмәйем, тау бөркөтөм, Бәхетле мин һине һөйгәнгә. Йөрәгемдең аҫыл сәскәләре Һинең өсөн янып көйгәнгә. 1955

Нисә тапҡыр япраҡ-ҡарҙар яуа. Нисә тапҡыр томһа ҡыш килә. Нисә тапҡыр ҡояш, ситкә ҡасып, Тау артынан ҡырыҫ һирпелә.Ә мин һаман дуҫмын ошо ҡышҡа, Һаман ул тип өҙөләм, яратам. Ул ни хәтле томһа, ҡырыҫ булһа, Мин шул хәтле һөйәм, йән атам.Сөнки тоям һалҡын ҡыш күкрәге Вулкандарҙан ҡыҙыу икәнен, Сөнки тоям был күкрәктә изге, Саф теләкле йөрәк

Читать далее →

Ҡайҙа һин, ҡәҙерлем. Ҡайҙа һин был көндө? Белмәйем нисек ул Уҙғара был төндө? Тик беләм, ҡайҙалыр Мин һөйгән кеше бар. Ҡайта алмай, килә алмай, Данлы ҙур эше бар. Тау түшен быраулап, Ҡара алтын эҙләй ул. Илемде, еремде Матурлай, биҙәй ул. Алыҫ ул. Тик күңелем Янында гел генә. Беләмен уның да Уйында мин генә. Һөйөшмәй ҡауышып

Читать далее →

Ғүмер — йүгәнһеҙ ат. Иллене лә, Алтмышты ла ҡыуып уҙа ул. Ҡыш та, көҙ ҙә, яҙ ҙа тотҡар түгел, Упҡындар ҙа уға — түтә юл. Кем туҡтатыр уны? Елһен әйҙә, Айҡап Тыуған илдең ер, күген, Һуңғы сәғәтте лә юл өҫтөндә Ҡаршылаһын елеп, тир түгеп. 1960

Һәр кешегә үтә татлы йылмая ул, Ҡаты баҫмай. Әйтерһең, йөҙөп бара ул. Ҡолаҡ оҙон. Бөтәһен дә байҡап тора, Ҡайҙан ел иҫһә, танауҙы шунда бора. Үҙенән үрҙәгеләргә: — Ағай, ағай!.. Түбәндәргә: — Кит, йөрөмә, давай, давай! Эш түгел, тел менән бөтә ерҙә ярай. Бына шулай йәшәй белә был ялағай. 1956

Ғүмер яҙың күптән уҙҙы, тиҙәр, Ҡыраулы көҙ ҡағына түбәндә. Ял итергә ваҡыт. Нәүбәт етте… Эштәреңде ташла, теүәллә!.. Ышанмайым көҙгә. Яҙҙар даулап, Илем үрелә йыһан түренә. Алда яңы һырттар, бейеклектәр, Тантаналы шаңдаҡ күренә. Ышанмайым көҙгә. Ил йөрәген Тойған күңел тынмаҫ, һыуынмаҫ, Йырлай-көлә яҙҙан яҙға барыр. Юҡ, көҙ булмаҫ унда, көҙ булмаҫ. 1961

Хәтеремдә, ул көн сыуаҡ ине. Күкрәп уҫкәйнеләр сәскәләр. Наҙлы ҡараштарың йөрәгемә Мөхәббәттән гөлдәр сәстеләр. Гөлдәр мәңгелеккә тамыр йәйҙе, Көлә, йырлай ярһып үҫтеләр. Аһ, ниңә һуң ул бәхетле көндәр Шулай ярһып, ашығып үттеләр. 1955

Майлы күҙҙәр, татлы һүҙҙәр, Баллы йөҙҙәр күҙләмәнең. Үҙең өсөн йылы оя, Айырым бәхет эҙләмәнең. Халҡың янһа — яндың бергә, Халҡың көйһә — көйҙөң бергә, Халҡың менән йәшәүгә лә, Үлемгә лә барҙың бергә. Ул асыҡһа — асыҡтың һин, Ул ҡағылһа — ҡағылдың һин, Уның менән бергә-бергә Ауырлыҡтан арындың һин.Ҡыҙыл байраҡ тотоп ҡулға, Янып-балҡып ҡыҙыл нурҙа, Йырың

Читать далее →

Тағы ла яҙ. Йән ҡыуана, ярһый, Яңы ҡанат үҫкән ҡош кеүек. Ҡартлыҡ, кәрһеҙлектәр, сир-сырхауҙар Туҙға яҙған буш һүҙ, төш кеүек. Тағы ла яҙ. Наҙлы гөл-сәскәле Дала кеүек иркен күңелем. Яҙ нурына ҡушылып, үрелеп үҫә Яҙҙай яҡты, керһеҙ ғүмерем. 1968

Өр-яңынан тыуҙым һине белгәс, Күҙ күремем сикһеҙ киңәйҙе. Донъя, гүйә, йөҙ ҡат иркенәйҙе, Дуҫтар һаны меңгә күбәйҙе. Ленин һулышын тойҙом һинең аша, Һинән белдем даһи Пушкинды. Шуға йөрәгемә серҙәш иттем Һине — бөйөк, гүҙәл, дуҫ телде. 1960

Алтын япраҡтарға төрөнөп, тағы көҙ етте. Ал байраҡтар түбәләрҙән тағы нур һипте. Октябрь килде: өйөмдә байрам, ҙур байрам. Ҡыуаныс таша күңелдә хайран, ҙур хайран! Эй Октябрь, һәр йыл шулай шауың менән кил, Рух байлығыңдан нур алып, йәшәрһен бар ил. 1957

Ниңә күрҙем, ниңә яраттым мин, Ниңә күңелемде яуланың? Ниңә һинең моңһоу күҙҙәреңдән Күҙҙәремде ала алманым? Ниңә килмәнең һин иртәрәк? Ниңә һине күптән күрмәнем? Fүмеремдең наҙлы минуттарын Ниңә һинең менән бүлмәнем? Күпме тыям бәйһеҙ йөрәкте, Ярамай, ҡуй, уны һөймә, тип. Алыҫтағы ҡояш йылыта алмай, Уның өсөн янма, көймә, тип. Тик ҡайҙа һуң!.. Һөйгән йөрәктәрҙе Айыра торған

Читать далее →

Яңғыҙлыҡта уҙған минуттарым, Йән өшөткөс боҙло ҡар һымаҡ. Һин янымда булһаң, көҙ ҙә, ҡыш та Гөл-сәскәле, нурлы яҙ һымаҡ. Яңғыҙлыҡта уҙған минуттарым Зарлы-моңло ҡырыҫ йыл һымаҡ. Һин янымда булһаң — тормош үҙе Сыңлап торған сихри йыр һымаҡ. Ғүмер көтөп тормаҫ, йылдар тынмаҫ, Дәртле саҡтар уҙыр бер заман. Тик йөрәктә мөхәббәтем һүнмәҫ, Һине һағынып йәшәр ул

Читать далее →

Бөгөн ҡояш та бик көләс, Ҡар ҙа елбәҙәк кенә. Күк тә зәңгәр. Ҡыш тимәҫһең, Ел дә тик еләҫ кенә.Дуҫтарымдың күҙе йондоҙ, Биттәрендә көн уйнай. Тыуған ерҙең йәмлелеген Ҡарай-ҡарай күҙ туймай.Яңы бәхет, шатлыҡ килә Яңы йыл менән бергә. Айға менгән, йыһан гиҙгән Мөҡәддәс, бөйөк ергә. Эй башҡарғас, ҡыуаныстан Йырлай торған йола бар. Мин йәм табам халҡым

Читать далее →

Оло йөрәк йәшәй йәшнәп-күкрәп, Буш йөрәктәр йәшәй ҡалтырап; Осҡон ғүмерендәй дан өсөн ул Була хаин, була олтораҡ. Оло йөрәк туҙалыр иртәрәк. Туйҙа түгел — яуҙа, ярышта. Ғәҙеллек һәм хаҡлыҡ өсөн барған Мәңгелек, ҙур, ауыр алышта. Оло йөрәкле бул. Батырҙарҙы Шөһрәт үҙе таба доңъяла. Осҡон һүнгән урынды көл ала. Ҡояш уҙған юлда нур ҡала. 1963

Әсеһен дә күрҙем, сөсөһөн дә. Үкенесем ерҙә ҡалманы. Тик шулай ҙа донъя, гүзәл донъя, Нине һөйөп танһыҡ ҡанманы. Дөрөҫ, шәхесем өсөн был донъяға Ҡомһоҙланып йәбешеп торманым. Аҙыраҡ биреп, күберәк алайым тип, Татлы һүҙҙән тоҙаҡ ҡорманым. Ҡырыҫ булды минең барыр юлдар. Наҙлы сөсөлөктәр тойманым. Шуға, ахыры, донъя, һине күреп, Нине һөйөп һис тә туйманым. Йәшәр инем

Читать далее →

Йәшәү бәхете — өмөт, хеҙмәттә. Йәшәү бәхете — дуҫлыҡ, хаҡлыҡта. Йәшәү бәхете — илең, халҡың өсөн Көрәш аша тыуған шатлыҡта.

Эшһеҙлектең еме булып, йылтырап Тыуманы был йөрәк ҡаны — йырҙарым. Эш өҫтөндә ҡайнап үтте йылдарым. Юл ыңғайы тыуып-үҫте йырҙарым.Иркәлектең өнө булып әлһерәп Тыуманы был йөрәк ҡаны — йырҙарым. Көнө алтын. Өнө ялҡын — йырҙарым. Эш өҫтөндә тыуып-үҫте йырҙарым.Бәлки шуға татлы һуттай түгелдер. Бәлки шуға наҙлы гөлдәй түгелдер. Эштә ҡайнап, урғып тыуҙы йырҙарым. Йырҙар булып түгелеп

Читать далее →

Илап тыуһам да мин, йырлап үҫтем, Йырлап йәшәйем әле бөгөн дә. Сәстәремә ҡырау сәселһә лә, Ҡырау ҡунмаҫ минең күңелгә. Йырлап йәшәйем. Халҡым, илем ғүмере Әкиәттәрҙән гүзәл йыр булғас. Тыуған ерем — бөйөк Совет иле, Ер йөрәге типкән ер булғас. Йырлап йәшәйем. Халҡым үҙе һөйөп: «Йырла! — тиеп бирҙе ҡәләмде. — Данла! — тине, — һине

Читать далее →

Ауыр юлды бергә-бергә үттек, Еңеүгә лә килдек күмәкләп. Һәр аҙымда тойҙом йәнәшәмдән Дуҫтар атлағанын терәкләп. Рәхмәт һеҙгә, дуҫтар. Алыҫтан да Яҡын булып йылы һирптегеҙ. Беләккә — көс, йөрәккә дәрт өҫтәп, Һаман алға бергә илттегеҙ. Илгәҙәклек минән күрмәнегеҙ, Ҡайсаҡ хатта ауыр һулаттым. Ә шулай ҙа, дуҫтар, ысын дуҫтар, Мин һеҙҙе бит бик-бик яраттым 1958

Әсәм әйтә ине: «Фәрештәләр» Таң алдында бәхет өләшә. Егәрлеләр генә үҙ өлөшөн Алыр өсөн тороп өлгәшә. Йоҡосоға өлөш бирмәй улар. Өлөшһөҙҙө һөймәй Алла ла… Таңда йоҡлап ҡалһа, яҙын иртә Сәскә атмаҫ ине алма ла». «Әсә һүҙе — тәңре һүҙе» тиҙәр. Күңелемдә тере һаҡланым. Эштә үтте көнөм. Көс-тир түгеп Ҡаршы алдым төндөң һәр таңын. Урман ҡырҡтым.

Читать далее →

Кабинет шәп, иркен, яҡты, Йылы, рәхәт. Шунда нисә йыл ултыра Күрмәй михнәт. Ышана, мин, тип, тиңдәшһеҙ Дан директор. Ғилми эште ултырмышым Алға илтер. Мин булмаһам, фән бик артта Ҡалыр ине. Билсәнде кем дегәнәктән Айырыр ине?! 1956

Йәнһеҙ булыр ине ғүмер, Һөйөү менән йөрәк тулмаһа. Айырылышыу, Өҙөлөп, һағынып көтөү, Ярһып ҡаршы алыу булмаһа. 1955

Элек заман һин бер үкһеҙ бала инең. Бар байлығың — кырыҫ, йәнһеҙ дала ине. Шул далаңда һин, имгәкләп, ауа-түнә, Тома һуҡыр юлсы булып бара инең. Хәҙер көслө ир-арыҫлан, баһадир һин. Алғы сафта бәхет даулап бараһың һин. Юлың яҡты, көнөң көләс, теләгең саф, Бөйөк илдең ҡәҙерле бер балаһы һин. Һәр йылыңда унар йыллыҡ юлды үттең. Коммунизм

Читать далее →

Моң шишмәһе һандуғастай йырсы ла һин, Һығылма бил тал сыбыҡтай нәфис тә һин, Аллы-гөллө гөл-сәскәләй наҙлы ла һин, Эй, илһамлы, эй, хөрмәтле башҡорт теле!Күгәреп ятҡан Уралыңдай бай, йомарт һин, Серле ҡамыш ҡурайыңдай ҡарт, олпат һин, Күпте күргән сәсәнеңдәй йор, зирәк һин, Эй, һөйөклө, эй, ҡәҙерле башҡорт теле!Диңгеҙҙәргә тиңләмәйем — тәрәнһең һин, Айға-көнгә тиңләмәйем — гүзәлһең

Читать далее →

nashi-stihi.ru

"Башкортостан – мой край родной"

Разделы: Внеклассная работа


Цели:

  • воспитание в детях любви к Родине, уважения к ее героям и чувства гордости за них;
  • развитие творческих способностей;
  • развитие любознательности, познавательного интереса к истории, литературе и культуре башкирского народа.

Оборудование: фонограммы мелодий Гимна РБ, курая, башкирской плясовой, карта Республики Башкортостан, плакаты с изображением флага, герба Республики Башкортостан, юрты, выставка книг башкирских писателей, рисунков и поделок, образцы национальных костюмов.

Звучит песня “Башкортостан” З.Исмагилова на стихи М.Карима.

Ведущий.

Взгляни на глобус:
Вот он – шар земной,
На нем Башкирия
С березовый листок величиной…
Пускай на глобусе ты кажешься листком,
Горячим занесенным ветерком, -
Башкирия моя! Твой сын простой,
Я восхищен твоею широтой…(М. Карим).

Чтец 1.

Башкирия,
Моя земля и небо,
Моя любовь,
Мой соловьиный край!...
Мне жаль того,
Кто здесь не разу не был,
Мне жаль того,
Кому не пел курай…
Башкирия,
Мое второе сердце,
Второе солнце у меня в огне!
Чтоб на тебя досыта наглядеться,
Не два,
А двадцать глаз иметь бы мне!...(Г.Молодцов).

Дети исполняют песню “Прекрасная земля” муз. А.Имаева сл. Р Валеевой

Красивая земля моя
Родные, милые края.
Я не забуду никогда тебя,
Родная сторона
Красивая земля моя,
Ты в сердце у меня всегда.
Я не забуду звезд твоих,
Мерцающих в родной дали.
Красивая земля моя
Родные, милые края.
Там соловьи поют в лесах,
Кукушек слышу голоса
Красивая земля моя,
Родные, милые края.
Роднее нет для нас земли,
К тебе душой мы приросли.

Ведущий. Край наш необыкновенно привлекателен разнообразием природы. Если посмотреть на Башкортостан с высоты, то можно увидеть и горы, и холмы, и крутые обрывы, и бескрайние хлебные просторы. На востоке республики высятся Уральские горы. Они покрыты густыми лесами. Если плыть по реке Уфе от села Красная горка до села Караидель, то кажется, что находишься в какой-то горной стране.Очень много у нас рек и озер. Самая большая и красивая среди них красавица Агидель.

Ученик. С любовью и нежностью поют башкиры о родной Агидели, звон ее струй как бы впитался в задумчивые мелодии тростниковой флейты – курая. (В грамзаписи звучит мелодия курая)

Ученик. Наша республика расположена на южном Урале, на границе двух частей света – Европы и Азии. Занимает территорию более 143 тысяч кв.км. Население более 4 млн. чел. Проживает около 100 национальностей. В годы Октябрьской революции народ Башкортостана боролся за создание самостоятельной республики. Такая республика была создана в 1917 году. А в марте 1919 года на основе соглашения с российским правительством была образована Башкирская Автономная Советская Социалистическая Республика.

Ведущий. 11 октября – мы отмечаем день Республики. В этот день в 1990 году она была провозглашена суверенной республикой и стала называться Республикой Башкортостан.

Ученик. Каждая республика имеет свои символы, выражающие ее суверенитет.

Государственный флаг РБ был принят 25 февраля 1992 года, авторы – Масалимов Урал, Асабина Ольга.

Ученик. Флаг представляет собой прямоугольное цветное полотнище, состоящее из горизонтальных равновеликих по ширине полос зеленого, белого и синего цвета с эмблемой.

В центре белой полосы золотистым цветом изображена эмблема – круг, в центре которого находится стилизованный цветок курая с семью лепестками. Синий цвет означает ясность, добродетель и чистоту помыслов народов республики; белый – их миролюбие, открытость, готовность к взаимосотрудничеству; зеленый – свободу, вечность жизни. Цветок курая – символ дружбы, семь его лепестков символизируют единство башкирских племен и народов Башкортостана.

Ученик. Государственный герб Республики Башкортостан был принят 12 декабря 1993 года, автор – Фазлетдин Ислахов. Герб представляет собой изображение памятника Салавату Юлаеву (символ мужества народов) на фоне восходящего солнца и его лучей (символ стремления народов к свободе), вписанное в круг, обрамленный национальным орнаментом. Ниже изображено соцветие курая (символ стремления к единству), лента, окрашенная в цвета Государственного флага Республики Башкортостан, с надписью по белому полю “Башкортостан”.

Ученик. Государственный гимн Республики Башкортостан был принят 12 октября 1993 года. Гимном РБ является торжественная мелодия “Республика” на музыку Фирата Идрисова. Государственный гимн РБ является символом, выражающим суверенитет РБ, единство и дружбу ее народов (Звучит гимн РБ).

Ученик. Столица республики – город Уфа. Он основан в 1574 году. Уфа – большой, красивый город. Проспект Октября, который соединяет южную и северную части города, имеет протяженность более 10 км. В Уфе много фабрик, заводов, учебных заведений, дворцов, музеев.

(Демонстрируются слайды с видами города Уфы )

Ученик читает стихотворение Г. Рамазанова “Уфа”.

Всего лишь три буквы, короткое слово,
Но где-то вдали его назови –
Сколько встанет за ним родного,
Сколько в нем зазвучит любви!

В нем отчизна отцов святая,
В нем – любимый наш милый дом.
Сердце манит оно, сверкая,
Как три звездочки над стихом.

Ученик. В Уфе живут русские, башкиры, татары, чуваши, мордва, а также представители других национальностей. Город насчитывает более миллиона жителей. Любимые места горожан – это памятники легендарному герою башкирского народа Салавату Юлаеву, героям гражданской войны, героям Великой Отечественной войны – Александру Матросову и Миннигали Губайдуллину. Бессмертные подвиги этих героев стали символом мужества и отваги. (Демонстрируются иллюстрации с изображениями памятников героям) Ученик. В Башкортостане всего 19 городов, из них Уфа, Стерлитамак, Бирск, Белебей имеют дореволюционную историю.

Есть и более молодые города Ишимбай, Салават, Сибай, Учалы, Агидель, Дюртюли и другие. (Демонстрируются слайды)

Ученик. Недра Башкортостана хранят почти все виды полезных ископаемых. В 1932 году были открыты первые месторождения башкирской нефти. С тех пор она стала республикой развитой нефтяной и химической промышленности.

Ученик. В мире и согласии живут трудовые слои башкирского и русского народа. Им всегда приходилось вместе защищать интересы России – в одних рядах сражаться против иностранных интервентов. Нам хорошо известно имя легендарного героя башкирского народа, поэта – импровизатора Салавата Юлаева.

Башкирский народ помнит и чтит подвиг своего героя, складывает о нем песни и стихи.

Ученики читают стихотворение Ш. Бабича “Салават”.

Кто он, грозный Салават?
Чем он славен и богат?
Он – родной земли булат,
Он отвагою богат!

Ни во сне, ни наяву
Равных нет такому льву,
В небесах и на земле
Равных нет его стреле.

Наш Урал – его отец.
Он – стремленье всех сердец,
На земле – он свет земной,
В небе светится луной.

Он – отечества глаза,
Он – захватчиков гроза,
Саблей гору он свернёт,
Криком озеро спугнёт.

Салават, как наш Урал,
Никогда не умирал.
Кровь его – зовёт живым,
Мы её не оскверним!

Ученик. Салават Юлаев соединил в себе талант поэта, дар полководца, бесстрашие воина. Эти качества отражают духовный облик башкир.

Ведущий. Башкирский народ всегда умел на славу не только воевать и трудиться, но и веселиться. Башкирский народный праздник – сабантуй (переводится как “праздник плуга”.)

Этот праздник тесно связан с трудом. После удачного сева хлеборобы устраивали себе отдых.

Для празднества выбирается широкий майдан. Здесь происходят главные соревнования: лазание по шесту, борьба, скачки, перетягивание каната и многое другое.

Целый день продолжаются игры и пляски, не смолкает веселая песня.

А теперь, ребята, поиграем все вместе!

Игра “Улетели – улетели!”

Ведущий называет летающие и нелетающие предметы (при этом поднимает руку вверх):

- Улетели – улетели - журавли улетели.

- Улетели – улетели - грабли улетели.и т.д.

Дети должны поднимать руку тогда, когда назвали летающий предмет. Кто ошибается, выходит из игры.

Игра “Юрта”.

Мы веселые ребята,
Соберемся все в кружок.
Поиграем и попляшем,
Разбежимся на лужок.
- Дети, взявшись за руки, идут по кругу и поют песню.
Пр. Ля-ля-ля-ля… - Перестраиваются в большой круг.

По окончании пения бегут к стульям и строят юрту.

Ученик. Прекрасны башкирские песни, народные танцы, хороши традиции и обычаи башкирского народа. Вы сейчас услышите мелодии курая – этого чудесного национального духовного инструмента.

Изготовляют его из сухого полого тростника – курая. (Звучит грамзапись)

Ученик читает стихотворение А. Игебаева “Курай”.

Когда я слушаю курай,
То радость льется через край,
Неприхотлив и невелик
Курая песенный родник.
Тростинку срежу я в лесу,
Домой с собою унесу,
И только дуну в свежий срез,
Как зашумит Уральский лес,
И зажурчит наверняка
В ней мелодичная река.
Держу курай… В родном краю
Я песни звонкие пою.

Ученик. Мы сегодня говорим:

Башкортостан – республика большой нефти и нефтехимии.

Башкортостан – республика машиностроения.

Башкортостан – республика хлебных полей.

Башкортостан – республика душистого меда, целебного кумыса.

Башкортостан – страна певцов, страна поэтов.

Ведущий. Сегодня мы проводим конкурс чтецов. Участники будут читать стихи башкирских поэтов о своей Родине. Конкурс завершается стихотворением Р.Бикбая “Заветное слово”.

Я сызмала знаю заветное слово –
Оно согревало в пути;
Оно мне не раз и не два помогало
На горы крутые взойти.

Я сызмала знаю заветное слово,
Живыми лучами слепя,
Все думы народа, все песни народа
То слово вобрало в себя.

Слова остальные заимствуют щедро
Его удивительный свет.
Богат мой язык, но второго в нем слова
Подобного этому нет.

Его унижали, секли, распинали,
Но, к битве напутствуя стан,
Звенело на Флангах,
Гремело над цепью
Заветное – Башкортостан!

Ученик. И все это наш родной край – Башкортостан. И любим мы его не только за достопримечательности и полезные ископаемые, а потому что мы здесь живем, это наша Родина. Мы гордимся ее героями, восхищаемся ее красотой и любим все, что нас окружает, - наш Башкортостан.

Дети исполняют песню “Родина” Муз. Ф. Гершовой Сл. Х. Мухамедьярова

Родина моя,
Реки и поля,
Я люблю тебя,
Милая земля.
Мой Башкортостан,
Нет края родней -
Светлый уголок
Родины моей.
Родина моя,
Горы и поля,
Расцветай, как сад,
Милая земля!

Ученик. В народных танцах, так же как и в песнях, сказках и легендах, выражены лучшие черты и стремления свободных, трудолюбивых народов. С башкирским искусством народного танца познакомились зрители многих республик, областей и краев нашей страны. Башкирские танцоры побывали в нескольких десятках стран всех пяти континентов.

Танцевальная группа исполняет башкирский танец “Семь девушек”

Ведущий. Сегодня мы говорили о нашем родном Башкортостане, о его бескрайних просторах, о бесчисленных богатствах, которые нам с вами беречь и преумножать. А самое большое богатство Башкортостана это его люди. И пусть на твоей земле, Башкортостан, всегда процветает мир и дружба, пусть хватит места для всех народов, населяющих этот удивительный край!

30.11.2006

xn--i1abbnckbmcl9fb.xn--p1ai

Отправить ответ

avatar
  Подписаться  
Уведомление о